Oprechte aandacht: dé basis voor sociale innovatie

René de Heij over oprechte aandacht en sociale innovatie
21 mei 2015
Alles weergeven

Oprechte aandacht: dé basis voor sociale innovatie

Sociale innovatie gaat over slimmer, flexibeler en dynamisch organiseren. Het verwijst naar de manier waarop mensen met elkaar samenwerken om het beste uit zichzelf én het werk te halen. De basis voor sociale innovatie is oprechte aandacht: praten over datgene wat er werkelijk toe doet. Toch komt de dialoog in de praktijk lastig van de grond. Veel leiders praten liever over concrete meetbare zaken. Hoe komt dat en wat zijn hiervan de gevolgen?

Echte aandacht gaat samen met het tonen van kwetsbaarheid. Het gaat over de vraag of je als leider durft te zijn wie je in wezen bent. En of je alle facetten van je persoonlijkheid aan de buitenwereld durft te laten zien. Een groot aantal leiders vindt dit lastig. Ze leggen verbinding met hun omgeving vanuit het ego en laten dat deel van zichzelf zien waar ze ‘ogenschijnlijk’ controle over hebben. Ze richten hun aandacht op zaken die controleerbaar en voorspelbaar zijn. Denk aan doelstellingen, voortgang en meetbaarheid van resultaten. Allemaal zaken die kwetsbaarheid voorkomen en waarmee het ego zichzelf kan veiligstellen.

Het belang van aandacht

Maar worden we hier ook beter van? Helpt deze vorm van aandacht bij het vergroten van werkeffectiviteit en werkplezier? Praktijkervaring laat zien dat het tegenovergestelde effect wordt bereikt. Het geven van aandacht vanuit egomotieven staat werkelijk contact in de weg. Het belemmert de wederzijdse relatie tussen mensen en zet in het uiterste geval aan tot eigenbelang. Alleen met open hart kan men de ander werkelijk zien. Het ego is in feite onze sociale identiteit. Het is een beeld dat we gedurende het leven van onszelf leren maken. Maar dit beeld is slechts een deel van wie we werkelijk zijn. Aandacht vanuit het ego gaat niet over jij en ik, maar over jouw belang en mijn belang.

Aandacht vanuit ego

Aandacht vanuit het ego leidt tot verborgen agenda’s. Het staat verbinding in de weg. Dat zien we terug in samenwerking binnen organisaties. Daar waar het ego regeert, is het individu koning. Met andere woorden, het eigenbelang gaat boven het groepsbelang. Men weet elkaar niet op de juiste momenten te vinden. Teams en individuen leven op een eiland, gaan zich vastklampen aan regels of worden juist rebels. In reactie hierop kiezen organisaties voor interventies die zich richten op ontwikkeling van leiderschap, zelfsturing en/of samenwerking. Maar dan? Is daarmee het probleem opgelost? Leiden deze programma’s wel tot sociale innovatie en dialoog?

Aandacht en performance

De praktijk wijst uit dat bijna 70% van de ontwikkeltrajecten sneuvelt. Ze leiden niet tot het gewenste resultaat. En dat is niet zo vreemd aangezien de meeste trajecten voorbij gaan aan de kern van het succes: het geven van oprechte aandacht. Dat heeft niets te maken met targets, doelstellingen, mijlpalen en KPI’s. Het heeft alles te maken met open staan voor de mensen om je heen en de kracht van de ander benutten om samen tot grootse prestaties te komen. Dat vraagt om verantwoordelijkheid en kwetsbaarheid tot op het hoogste niveau in de organisatie.

Toenemende vrijheid

Leiders die oprechte aandacht geven, verbinden hun eigen kracht aan die van de ander. Ze staan open voor datgene wat zich ter plekke aandient. Ze handelen vanuit vertrouwen. In de praktijk wordt vertrouwen nogal eens verward met vrijheid. Medewerkers krijgen dan zogenaamd vertrouwen van de organisatie door het toekennen van meer regelruimte in het werk. Zo sprak ik onlangs met een manager die vertelde dat de medewerkers in zijn organisatie als gevolg van toenemende vrijheid door de bomen het bos niet meer zagen: “We hebben binnen onze organisatie zoveel initiatieven dat medewerkers niet meer weten waar ze het moeten zoeken. We bieden ze zowel online als offline diverse instrumenten aan voor persoonlijke ontwikkeling met het gevolg dat ze minder initiatieven lijken te tonen”.

Eerst aandacht, dan vertrouwen en dan vrijheid!

Vrijheid kent dus ook een keerzijde. Het hoort gepaard te gaan met heldere kaders, maar vergeet ook vooral aandacht niet! Aandacht is hét fundament voor vertrouwen en erkenning. De reden dat een deel van de initiatieven naar zelfredzaamheid en zelfsturing stukloopt, heeft in veel gevallen te maken met gebrek aan aandacht. De focus ligt hoofdzakelijk op het geven van (instrumentele) vrijheid ten koste van gesprek over hoe men die vrijheid effectief kan benutten. Voer daarom altijd dialoog. Praat over passie, overtuiging en groeimotivatie. Uit onderzoek blijkt dat deze drie factoren een voorspellende waarde hebben op werkeffectiviteit.

The Social Innovation Journey

Geloof jij ook in de toegevoegde waarde van oprechte aandacht voor sociale innovatie? Wil je weten hoe je dit kunt vertalen naar de praktijk? Schrijf je dan in voor de Social Innovation Journey van The Dantefactor Company op 15 juni 2015.

We voeren die dag vanaf 16.00u een open dialoog met 25 leiders en beïnvloeders uit MKB en corporate omgeving. We gaan in gesprek over de volgende vragen:

  • Hoe ziet een ‘echte’ dialoog eruit?
  • Hoe til ik gesprekken in mijn organisatie op een hoger plan?
  • Wat is de betekenis van een PLAYzone voor sociale innovatie?

Wil je meer informatie? Stuur een mail naar info@dantefactor.nl

Maaike Huisman
Maaike Huisman
Maaike Huisman is co-owner van THE PLAYMAKERS en werkt samen met Jos van Snippenberg en een groeiend kernteam aan het bouwen van Playzones. THE PLAYMAKERS willen de wereld van werk mooier kleuren en dragen bij aan een wereld waarin ieder mens met plezier betekenisvol kan zijn.